"Να ανοίξουμε όλες τις πόρτες στο παράλογο!Να μην δεχόμαστε τίποτα άλλο,παρά μόνο τις εικόνες που μας έκαναν μεγάλη εντύπωση,χωρίς να ψάξουμε να βρούμε το γιατί..."

Αυτός ήταν ο όρος που έθεσαν οι δύο δημιουργοί του 'Ανδαλουσιανού Σκύλου', λίγο πριν ξεκινήσουν τα γυρίσματα, λίγο πριν γράψουν με χρυσά γράμματα τα ονόματά τους στην ιστορία των Τεχνών. Ο λόγος φυσικά, για τον "αναρχικό" Ισπανό Λουίς Μπουνιουέλ και για τον επί χρόνια φίλο του, τον (επίσης Ισπανό) ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΟ Σαλβαδόρ Νταλί. Η ιδέα για τη δημιουργία αυτού του ρηξικέλευθου έργου, βασίζεται σε ενα όνειρο που είδε ο μεγάλος σουρεαλιστής ζωγράφος."Είδα πως είχα μια τρυπα στο χέρι μου και απο μέσα έβγαιναν μυρμήγκια" (τα οποία μυρμήγκια κάνουν την εμφάνιση τους σε πολλούς πίνακες του. - Φοβία;;;), εξιστορήθηκε ο Νταλί στον έκπληκτο Μπουνιουέλ κάπου στα 1928 μ.ι.ε.χ.. Με ένα πρωτότυπο "σενάριο" λοιπόν και με πολλή όρεξη για κάτι το εντελώς καινούργιο, η "περίεργη" αυτή ιδέα δεν άργησε να πάρει σάρκα και οστά, το 1929.

Από μικρός ο Νταλί ήταν ανήσυχο πνεύμα. Απο το 1925 κιόλας άρχισε να μελετάει διεξοδικά διάφορα βιβλία του Ζίγκμουντ Φρόιντ, που έπεφταν στα χέρια του. 'Τι σχέση έχει τώρα ο Φρόιντ με τον κιν/φο;' θα ρωτησετε... Η συμβολή του Γερμανοεβραίου επιστήμονα/ψυχολόγου/ψυχαναλυτή στη δημιουργία του 'Ανδαλουσιανού Σκύλου' δεν είναι και ό,τι πιο προφανές. Η επιρροή όμως που άσκησε στη δημιουργία του χαρακτήρα του εκκεντρικού ζωγράφου είναι τεράστια. 'Εννοιες όπως "υποσυνείδητο",'ασυνείδητο','όνειρα','ονειρικός κόσμος' και 'ενστικτοειδής παρόρμηση' ήταν βαθιά ριζωμένες στην ψυχοσύνθεση του Καταλανού καλλιτέχνη. Απλώς χρειαζόταν ένα έρεισμα, μια βοήθεια, για να αφήσει το μεγάλο του δημιουργικό ταλέντο να ξεδιπλωθεί. Στην περίπτωση μας, η βοήθεια αυτή, ενσαρκώθηκε στο πρόσωπο του Λουίς Μπουνιουέλ, που πάντα ήθελε να προκαλεί και να σπάει κάθε είδους όρια, δημιουργώντας νέους ορίζοντες και στάνταρτς (sic), για τους μετέπειτα "μαθητές" του. Εξάλλου, η διάθεση και η επιθυμία και των δύο για μη συμβατικές μορφές τέχνης, διέπουν σχεδόν όλα τους τα έργα. Ο μεν Νταλί προκαλεί/διεγείρει τις αισθήσεις με διάσημους πίνακες του όπως οι "The Great Masturbator"(1929), "The Persistence Of Memory"(1931), "The Enigma Of Hitler"(1939) και "The Enigma Of William Tell"(1933) [το έργο αυτό υπήρξε η βασική αιτία της φιλονικίας του με τον φιλοκομμουνιστή Αντρέ Μπρετόν, μια και παρουσίαζε τον Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ (τον Λένιν ντε...) με το ένα του οπίσθιο να προεκτείνεται σε ένα υπερμέγεθες πέος και είχε ως αποτέλεσμα τη ρήξη του με το κίνημα των σουρεαλιστών και μοιραίως την απομάκρυνσή του, το 1934],ο δε Μπουνιουέλ είχε στο στόχαστρο του τη μπουρζουαζία και τον χριστιανισμό, που τόσο γλαφυρά εκμηδενίζει μέσα σε ταινίες του οπως οι "Viridiana"(1961), "The Discreet Charm Of The Bourgeoisie"(1972), "The Exterminating Angel"(1962) κλπ.

Το σοκ και το δέος που προκέλεσε η προβολή του 17λεπτου(!!!!) αριστουργήματος δεν περιγράφεται με λόγια, παρα μόνο με άναρθρες κραυγές, μυικούς σπασμούς και άλλες χαριτωμένες πράξεις παραφροσύνης. Οι συντηρητικοί της εποχής, το έστειλαν εις το πυρ το εξώτερον ως κατάπτυστο και εκτρωματικό, ενώ οι αποσβολωμένοι ανοιχτόμυαλοι το χαρακτήρισαν ως... ιδιότροπο! (το φιλμ στάθηκε μια από τις βασικές αφορμές, για να ανοίξουν τις αγκάλες τους οι σουρεαλιστές και να δεχτούν τον Νταλί στις τάξεις τους ως "Μεσσία" του κινήματος. Μετά απο 5 χρόνια θα το μετάνιωναν οικτρά βέβαια...). Ο οργασμικός παροξυσμός του Μπουνιουέλ πίσω απο την κάμερα και η extravagant παράκρουση του Νταλί στο "σενάριο", συνθέτουν ένα ονειρικό ανοσιούργημα, ένα αλλόκοτο "πλάσμα", ένα αλλοπρόσαλλο και βδελυρό (για μερικούς) έργο που αψηφά τους κανόνες της straight αφήγησης, κάνει στην άκρη ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ταμπού και πουριτανισμό (μιλάμε πάντα για το 1929,έτσι;;;), περιφρονεί τις έννοιες 'αρχή', 'τέλος', 'συνάφεια', 'αλληλεξάρτηση' και γκρεμίζει τόσο εύκολα τον όρο 'ριζοσπαστικός', όσο εύκολα τον επαναπροσδιορίζει. Ένα μη-ορθολογικό συνονθύλευμα αδέσποτων σκηνών και υπερρεαλιστικών πλάνων, που πυροβολεί ακατάπαυστα τον αμύητο θεατή-δέκτη στα μάτια (και στην ψυχή) προκαλώντας του απανωτά πολλαπλά εγκεφαλικά. Καμία συνοχή,καμία ντροπή, καμία αλληλουχία μεταξύ των σκηνών, λες και κάποιος 'έκοψε' το νήμα, λες και κάποιος έριξε ατομική βόμβα την ώρα του μοντάζ και άφησε τις εικόνες να αιωρούνται και να ακροβατούν μεταξύ παράνοιας και... παράνοιας!! Πώς αλλιώς θα μπορούσε κάποιος να βαφτίσει αυτό το έκρυθμο και ασυνήθιστο "μπέρδεμα"; Ακραίο avant garde-ισμο; Ακραία παραξενιά δύο ούτως ή άλλως εκκεντρικών καλλιτεχνών; Ακραία αντισυμβατικότητα; Δεν έχει σημασία, γιατί ο κοινός παρονομαστής που ψάχνουμε έχει βρεθεί. ΑΚΡΑΙΟ!!!!!!!!!!!Τί να πρωτοσχολιάσει κανείς και για τι να πρωτοφρικάρει; Για την αρχική σεκανς που δείχνει ενα ξυράφι να σχίζει ενα γυναικείο ματι; Για τα μυρμήγκια που ξεφυτρώνουν μέσα απο μιά τρυπα στην παλάμη; Για τις τρίχες μιας μασχάλης που εξαφανίζονται και επανεμφανίζονται στο πρόσωπο ενος ανδρα; Ή μήπως για τις σκηνές με τα 2 πιάνα και τα ζώα; Υπαινιγμοί και συμβολισμοί; Ίσως...Τα συμπεράσματα δικά σας (πάντα). Μίλησε κανείς για Cult;;;

Το αριστούργημα αυτό, άνοιξε όντως τις πόρτες του παραλόγου, άνοιξε τον ασκό του Αιόλου και οι συνέπειες ήταν τρομακτικές. Οι πόρτες αυτές είναι ακόμα ανοιχτές, και συχνά-πυκνά αρκετοί προσπαθόυν να τις διαβούν. Άλλοι μεγαλουργούν και άλλοι ξεφτιλίζονται... Η επιρροή που άσκησαν και που ασκούν ακόμα, αυτό το άνοιγμα των πορτών (ειπαμε, για άλλους ορθάνοιχτες πόρτες και για άλλους απλώς μια χαραμάδα), του "Ανδαλουσιανού Σκύλου", του σουρεαλιστικού κινήματος και γενικώς η έμφυτη διάθεση για ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟ φαινονται στις ταινίες του Τέρρι Γκίλιαμ (και των Μόντι Πάιθον φυσικά), του Ντέιβιντ Λίντς και εξαπλώνονται απο τα χωράφια της μουσικής και του Φράνκ Ζάππα μέχρι το θέατρο του παραλόγου, τον Ευγένιο Ιονέσκο, τον Σάμιουελ Μπέκετ και τον Αντονέν Αρτό.

Όσοι έχουν δει τον 'Ανδαλουσιανο Σκυλο', ξέρουν... Οι αντιδράσεις δεν είναι πάντα ψύχραιμες. Πολλοί θα πιάσουν ένα φτυάρι και θα αρχίσουν να θάβουν ανηλεώς. Άλλοι πάλι, θα πιάσουν το φτυάρι και θα σκάψουν βαθιά (μα πολυυυυυυυυ βαθιά) για να βρούν τι είχαν στο μυαλό τους οι δύο Ισπανοί όταν οικοδομούσαν αυτο το καινοτόμο έργο. "Και τί σου άρεσε απο αυτήν την ταινία ρε μάστορα;", θα ρωτήσουν εύλογα. 1ον) Το τί αρέσει στον καθένα είναι 100% προσωπικό. Άλλοι ψάχνουν το 'κάτι' διαφορετικο και άλλοι βολεύονται με πιο προσιτές και λαοφιλείς "αποδράσεις". Κανένα απολύτως πρόβλημα και με τις δύο πλευρές. Πρόβλημα υπάρχει οταν η μια πλευρά προσπαθεί να επιβάλει στην άλλη με το 'έτσι θέλω' τις δικές της ιδέες και τις δικές της μεθόδους αποκωδικοποίησης των συμβολισμών χωρίς επιχειρήματα, αυταρχικώς και εγωκεντρικώς. Ο καθένας βλέπει, ακούει και κάνει ο,τι τον ικανοποιεί. Ο 'Ανδαλουσιανος Σκυλος' σας πείραξε; Εδω υπαρχουν άτομα που ακούνε Κραουνάκη (έλα, κακιούλες, πλάκα κανω). 2ον) Είπε κανείς ότι ο 'Ανδαλουσιανός Σκύλος' είναι ταινία;;; Αν νομίζετε οτι θα περάσετε ευχάριστα 17 λεπτά απο τη ζωή σας, λυπάμαι αλλά παίξατε και χάσατε. Μην το δείτε ως ταινια. Δείτε το ως εικαστικό, πολιτιστικό και πολιτισμικό γεγονός-σοκ! Βιώστε το!!! Αφήστε το να σας συνεπάρει σε κόσμους που 'βλεπετε' μόνο όταν κλείνετε τα μάτια και όταν βρίσκεστε στην αγκαλιά του Μορφέα. Αφήστε το να σας νικήσει, δεν πειράζει, κανείς δεν είπε οτι υπάρχουν ξεκάθαρα συμπεράσματα σε αυτο το έργο. Τα όρια στην τέχνη έχουν ξεπεραστεί προ πολλού. Τα όρια, είναι για τους μέτριους...

Trivia 1: Οι δύο βασικοί 'πρωταγωνιστές', λίγο καιρό μετα το πέρας των γυρισμάτων, αυτοκτόνησαν.
Trivia 2: Υπάρχει και μια έκδοση του 'Ανδαλουσιανου Σκυλου' οπου το "σαουντρακ" αποτελείται από γαβγίσματα σκύλων. Συμβουλή: αν την πετύχετε και καθίσετε να τη δείτε, παρακαλώ απομακρύνετε όσα αιχμηρά αντικείμενα βρίσκονται κοντά σας (μαχαίρια, ξυράφια, σπαθιά σαμουράι του 14ου αιώνα) καθώς και οτιδήποτε παραπέμπει σε σχοινί. Ο υπογράφων δεν φέρει καμία απολύτως ευθύνη. Απαραίτητη η γονική συναίνεση.
Trivia 3: Ο Λουίς Μπουνιουέλ και ο Σαλβαδόρ Νταλί ξανασυνεργάστηκαν για τη δημιουργία του φίλμ "L'age D'or", αλλά η ταινία ολοκληρώθηκε χωρις τον 'Avida Dollars' (ειρωνικός χαρακτηρισμός-αναγραμματισμός του ονόματός του, που σημαίνει 'απληστοδόλαρος' και χρησιμοποιήθηκε απο τους πολέμιους του Νταλί για να σαρκάσουν την αγάπη του για τα χρήματα) λόγω της προσωπικής τους διένεξης.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι παραπάνω αράδες ΔΕΝ πρέπει σε ΚΑΜΙΑ περίπτωση να θεωρηθούν κριτική του έργου. Δεν μπορώ να είμαι αντικειμενικός με έναν ανθρωπόμορφο ημίθεο που θαυμάζω τοσο, όπως τον Σαλβαδόρ Νταλί. Θα ήταν πολύ πιο δίκαιο να βάλεις τον Αλέφαντο να διαιτητεύσει αγώνα Ολυμπιακού-Παναθηναικού (και να νικήσει η Τζένιφερ Λόπεζ με κεφαλιά μπαρμπούνι στο 92' - ατσσσ το σουρεάλ της υπόθεσης) παρά να κάνω κριτική στην τέχνη (ή μήπως αντι-τέχνη;) του Νταλί. Εξάλλου ούτε κριτικός κιν/φου είμαι, ούτε τέχνης, ούτε το έχω σπουδάσει το αντικείμενο. Ένα απλό άρθρο έκανα λόγω προσωπικού κολλήματος με τα προαναφερθέντα πρόσωπα. Είδατε τι ωραία διαμαντάκια βγάζει η Ισπανία όταν θέλει; "Μα καλά, αφού ο Αλμοδόβαρ είναι ο καλύτερος Ισπανός σκηνοθέτης" φωνάζουν οι (ψεύτο-)κουλτουριάρηδες... Ε Λ Ε Ο Σ!!!

Αντί Επιλόγου...
Ο Άντι Γουόρχολ είπε κάποτε πως στο μέλλον όλοι οι άνθρωποι θα μπορούν να γίνουν διάσημοι για 15 λεπτά. Προφανώς η πρόβλεψη του ήταν σωστή. Αυτό που δεν ήξερε όμως είναι πώς καπου στα 1929 μ.ι.ε.χ., 17 λεπτά αρκούσαν για να κάνουν δύο ανθρώπους Αθάνατους.

Μετά Τιμής:
Ευάγγελος 'Snorre' Καούκης

(Σ.Admin: Ο βαθμός μπαίνει αναγκαστικά από το σύστημα ο Snorre δεν φέρει καμία ευθύνη γι' αυτόν. Προσωπική επιθυμία ήταν να μείνει το κείμενο αβαθμολόγητο, αλλά μιας και τα πράγματα ήρθαν έτσι:)
Υ.Γ.: Το έργο είναι υπεράνω βαθμού και περιορίζεται με το 10...


Απόψεις, σχόλια, reviews, γνώμες για το άρθρο αυτό ---> εδώ <---