...και καλά να πάθεις. Όχι που θα κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η Miramax, η εταιρία των Weinstein Bros (πρώην), ιδρυθείσα το 1979, 31 χρόνια αργότερα ενταφιάζεται μαζί με ένα katana στα 700 εκ. μέτρα βάθος. Ας είναι βαρύ το χώμα... Για πολλούς η Miramax ήταν ο στυλοβάτης του ανεξάρτητου κινηματογράφου...

...για άλλους πάλι (ή και για τους ίδιους) το πιο μισητό studio που κατέστρεφε τους καλλιτέχνες και τα έργα τους με τις χουντικές τακτικές των αδελφών Weinstein, όμως αυτό που σίγουρα θα γράφει η ιστορία είναι ότι χωρίς αυτήν, "ανεξάρτητοι" cult δημιουργοί όπως ο Quentin Tarantino και ο Kevin Smith μπορεί σήμερα να επισκεύαζαν γκαραζόπορτες. Μάλιστα η σχέση Tarantino_Miramax είναι μια σχέση αγάπης αφού, σε αντίθεση με άλλα θύματα της εταιρίας, ο Quentin έδινε (αυτά που ήθελαν) και έπαιρνε (τη δόξα και τη φήμη). Τέσπα, ας μην πάμε τώρα το θέμα σ' αυτόν...

Σε μια εποχή εταιριοκρατίας, η Χολυγουντοποίηση του ανεξάρτητου κινηματογράφου είναι η φυσική κατάληξη, και αυτός θα ήταν ο τίτλος ενός υποθετικού σχετικού αφιερώματος στην Miramax και στο αμερικανικό ανεξάρτητο σινεμά, όμως τώρα το πάμε περιληπτικά γιατί κηδεύουμε (σ.σ.: κοιτώντας το κείμενο εκ νέου... ε τελικά δεν είναι και τόσο περιληπτικό :P). Η πραγματικά ανεξάρτητη εποχή της Miramax κράτησε 14 χρόνια, αφού το 1993 η Disney την εξαγόρασε κάνοντάς την τμήμα της, ουσιαστικά σε μια συνεργασία με τους Weinstein, αφού οι ίδιοι διατήρησαν το δημιουργικό τους ρόλο στην εταιρία. Με ταινίες όπως τα παραδείγματα που αναφέραμε, η Miramax και με το σπρώξιμο της Disney ανήλθε σε βασίλισσα του genre film για συγκεκριμένο κοινό. Όμως με τα χρόνια το hype φαίνεται τους διέφθειρε αφού άρχισε να προσεγγίζει πλέον τις μάζες, με την arthouse πρόφαση πάντα.

Το 2004 οι Weinstein ήρθαν σε ρήξη με τον τότε πρόεδρο της Disney, Michael Eisner (ο οποίος έφυγε λίγους μήνες μετά), και αποχώρησαν κάνοντας την δική τους εταιρία The Weinstein Company, με την οποία παλεύουν ακόμα να ορθοποδήσουν. Το κουμάντο για τη Miramax ανέλαβε ο Daniel Battsek, ο οποίος προσπάθησε να φέρει την εταιρία πίσω στους αρχικούς της low budget στόχους. Η Miramax, ακόμα και με την Disney από πίσω, πήγαινε για μετρημένες ταινίες κάθε σεζόν, αλλά όλο και κάπως τα κατάφερνε, είτε εισπρακτικά από εκεί που δεν το περιμένεις, είτε σε αναγνώριση και βραβεία. Όμως η Disney εκεί που η ίδια ξεκίνησε τη μόδα των εταιρικών 'ανεξάρτητων' παραρτημάτων 15 χρόνια πριν και έφτασε να κάνει το ανεξάρτητο σινεμά πιο εξαρτημένο και πιο γκλάμουρ από ποτέ, είδε τον τροχό να γυρίζει και να μην της αποφέρει τα τρελά ποσά που ήθελε για να βγει κι η ίδια από τις δυσκολίες, με τα... αντίπαλα παραρτήματα, όπως η Fox Searchlight και η Focus της Universal να κερδίζουν τη μάχη. Αποφάσισε ότι η συντήρηση της Miramax δεν ήταν πλέον στις προτεραιότητές της και αφού η τελευταία είχε ακολουθήσει ένα βιαστικό σερί κωμικών ταινιών πέρυσι μπας και της γυρίσει η τύχη (πράγμα που δεν...), είδε τα δύο τρίτα των υπαλλήλων της να απολύονται τον περασμένο Οκτώβρη. Μέχρι που η Disney είπε το τελευταίο αντίο (fuck off) λίγες ημέρες πριν.

Η μόνη μου συμπόνοια είναι προς τους εργατικούς ανθρώπους του συγκεκριμένου division της Miramax που δεν παρασύρονταν από εταιρικά συμφέροντα και ξαφνικά θα βρεθούν στο δρόμο. Ο Battsek γρήγορα γρήγορα μετακόμισε στην προεδρία των National Geographic films, αλλά οι υπόλοιποι; Βέβαια αν κοιτάξουμε λίγο την ιστορία θα δούμε ότι δεν διαλύεται καμία εταιρία, τουλάχιστον από όνομα. Είτε συγχώνευση, είτε εξαγορά, με τον ένα τρόπο ή τον άλλο, όλες ζουν σκλαβωμένες και λησμονημένες στα σπλάχνα των υπερβιομηχανιών. Το καλό με τη νέα εποχή είναι ότι οι ανεξάρτητοι δεν έχουν ανάγκη πια αυτές τις εταιρίες, όπως λ.χ. πριν δεκαπέντε χρόνια. Βρίσκουν τους τρόπους, τα μέσα, να ακουστούν, να αυτοπροωθηθούν. Αυτή η υποτυπώδης σχέση των μεγάλων studios με τις θυγατρικές είναι εφήμερο ανέκδοτο.

Άλλωστε η φήμη θέλει την Disney να πουλά τη Miramax, το όνομα, τα δικαιώματα των ταινιών και ότι άλλο συνεπάγεται με αυτό, για 700 εκ. δολλάρια. Το σίγουρο είναι ότι θα την αγόραζαν οι Weinstein άμα τα είχαν, τώρα όμως φλερτάρουν δύο άλλα μικρομεγάλα studio, η Summit Entertainment και η LionsGate. Έχω σιχαθεί και βαρεθεί την τέχνη να γίνεται βιομηχανία, και στην πράξη όπως φαίνεται, αλλά παραμένει πάντα ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα η σκυτάλη που αλλάζει χέρια. Νωπές ακόμα οι μνήμες από αντίστοιχες εταιρικές ιστορίες της δεκαετίας, να αναφέρουμε μονάχα μερικές. Το παράρτημα της Fox Searchlight (η οποία είναι παράρτημα της Fox), Fox Atomic που αφιερώθηκε στα μόλις τρία χρόνια ζωής του σε genre films το σκότωσαν πέρυσι. Θυμόμαστε όλοι την Pixar να εξαγοράζεται από την Disney το 2005, Pixar η οποία ξεκίνησε από τα σπλάχνα της Lucasfilm για να 'ανεξαρτητοποιηθεί' το 1986, και πάλι τώρα στο βούρκο της Disney. Η ιστορία της MGM, του άλλοτε ιστορικού studio στα μεγάλα σαλόνια του Hollywood, είναι πολύ πιο πολύπλοκη. Το 2004 μέσα από πλειστηριασμό εξαγοράστηκε από αρκετές εταιρίες μεταξύ των οποίων η Sony και η Comcast. Έκτοτε έχει κάνει κάποιες προσπάθειες αναρρίχησης με νέες τεχνολογίες και με συνεργασίες με τις Weinstein και Fox/News Corp. κυρίως, όμως τα χρέη της και πάλι την ώθησαν να αναζητήσει νέους υποψήφιους αγοραστές, οι οποίοι ίσως κυνηγήσουν να αγοράσουν δικαιώματα μεμονωμένων franchises, και η ίδια κρέμεται από τις εισπράξεις του επόμενου James Bond... Χίλια κομμάτια...

Επιστρέφοντας στην Miramax, όπως και να 'χει, ακόμα και με τους Weinstein μακριά, το όνομά της ταυτίζεται με αυτούς. Ταυτίζεται με την εκφοβιστική πολιτική τους, με τις αυθαίρετες επιλογές τους, με την επιχειρηματική τους ιδιοφυία να πλασάρουν το arthouse με τέτοιο τρόπο που να βρεθεί η χρυσή τομή στο δίκοπο μαχαίρι: cult και mainstream. Ταυτίζεται με την καταστροφή πολλών ασιατικών films υπό τη διαχείριση και διανομή τους στη Δύση, αλλαγή soundtracks, κοψίματα, 'Tarantino presents', και όλες αυτές τις αηδίες, και εμείς τρέχουμε εξαιτίας τους να ξεθάψουμε τις αυθεντικές εκδόσεις και να τις γνωστοποιήσουμε στο κοινό που πέφτει στην παγίδα τους. Ταυτόχρονα όμως, κανένα άλλο studio δεν θα ασχολούταν με αυτές τις ταινίες, ή με αυτούς τους καλλιτέχνες, οπότε σε αυτή την πρωτόγνωρη κατάσταση δημιουργήθηκε μια προσφορά 'take it or leave it' για την δυτική κουλτούρα. And we took it...

Η Miramax δε θα χαθεί. Θα χαθούν ολοτελώς οι άνθρωποι που την έκαναν αυτό που είναι, όπως έχει γίνει με όσες εταιρίες απέκτησαν ένα following μέχρι τώρα και μετατράπηκαν σε στυγνούς γίγαντες. Ακολουθήστε τους ανθρώπους, όχι το όνομα. Ακολουθήστε τα films. Η Miramax ήταν οι Weinstein, με τα καλά και τα άσχημά τους.
Ο Harvey Weinstein όταν ανέλαβε τη διανομή του Princess Mononoke πρότεινε να το πετσοκόψουν για καλύτερο marketing και PG rating. Προς απάντησή του, από το Studio Ghibli του έστειλαν ένα αυθεντικό katana με το μήνυμα: No Cuts!
Αυτή ήταν η Miramax.

Και βέβαια η Miramax δεν ήταν ανεξάρτητη. Πιο Hollywood δε γίνεται. Όσοι ζείτε στην μικρή σας ουτοπία και το παίζετε φανς του ανεξάρτητου, κόντρα στο κατεστημένο και άλλα τέτοια ωραία, είστε γελασμένοι. Δεν υφίσταται πουθενά ανεξάρτητος κινηματογράφος, όχι από τη στιγμή που θα βάλετε γραβάτα μέσα σ' αυτόν. Όχι το 2010, όχι όπως ίσως πέτυχε/έτυχε κάπως κάπου μεταξύ του '70 και του '80. Εκτός αν μιλάμε για την κάμερα που θα πιάσεις να γυρίσεις κάτι εσύ και η παρέα σου...